گزارش‌های علمی اخیر در سطح بین‌المللی، به ویژه تحلیل‌های ارائه شده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بار دیگر بر یکی از استوارترین اجماع‌های علمی در تاریخ پزشکی مدرن تأکید کرده‌اند: واکسیناسیون دوران کودکی هیچ‌گونه رابطه علّی با بروز اختلالات طیف اوتیسم (ASD) ندارد. این نتیجه‌گیری که در نوامبر ۲۰۲۵ توسط کمیته مشورتی جهانی ایمنی واکسن (GACVS) منتشر شد، حاصل بررسی‌های متدولوژیک دقیق بر روی دهه‌ها داده‌های اپیدمیولوژیک و بیولوژیک است. این کمیته که از سال ۱۹۹۹ به عنوان یک نهاد مستقل علمی برای ارائه مشاوره‌های تخصصی به سازمان جهانی بهداشت فعالیت می‌کند، در آخرین نشست خود در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۵، با بررسی ۳۱ مطالعه پژوهشی جدید که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ منتشر شده‌اند، مواضع پیشین خود در سال‌های ۲۰۰۲، ۲۰۰۴ و ۲۰۱۲ را مجدداً تأیید کرد.

اهمیت این بازنگری سیستماتیک در سال ۲۰۲۵ فراتر از یک تکرار ساده است؛ چرا که این تحلیل در زمانی ارائه شد که فشارهای سیاسی و موج‌های اطلاعات نادرست در برخی کشورها، به ویژه ایالات متحده، اعتماد عمومی به برنامه‌های ایمن‌سازی را هدف قرار داده بودند. یافته‌های این کمیته نشان می‌دهد که نه تنها خود واکسن‌ها، بلکه اجزای تشکیل‌دهنده آن‌ها مانند نگهدارنده تیومرسال و ادجوانت‌های آلومینیومی نیز با خطر بروز اوتیسم یا سایر اختلالات عصبی-تکاملی مرتبط نیستند. این گزارش به بررسی ابعاد فنی یافته‌های GACVS، تحلیل داده‌های ثبت ملی دانمارک و تبیین دستاوردهای عظیم ایمن‌سازی جهانی در نجات جان میلیون‌ها انسان می‌پردازد.

تحلیل متدولوژیک گزارش ۲۰۲۵ کمیته مشورتی جهانی ایمنی واکسن

کمیته GACVS در بررسی اخیر خود، از یک متدولوژی قوی برای ارزیابی شواهد استفاده کرد که در آن بیشترین وزن علمی به مطالعاتی اختصاص داده شد که دارای طراحی دقیق و کمترین میزان سوگیری (Bias) بودند. در مقابل، مطالعاتی که دارای نقص‌های روش‌شناختی جدی یا خطر بالای سوگیری بودند، در رتبه‌بندی شواهد وزن ناچیزی دریافت کردند. این رویکرد برای تفکیک علم واقعی از نتایج تصادفی یا جهت‌دار ضروری است.

در بخش اول این بازنگری، رابطه بین واکسن‌های حاوی تیومرسال و اختلال طیف اوتیسم و همچنین ارتباط کلی واکسن‌ها با این اختلال مورد واکاوی قرار گرفت. این مطالعه در واقع به‌روزرسانی بررسی سیستماتیک سال ۲۰۱۲ بود و تمامی نشریات انگلیسی‌زبان از ژانویه ۲۰۱۰ تا آگوست ۲۰۲۵ را شامل می‌شد. از میان ۳۱ مقاله پژوهشی اولیه که از ۱۱ کشور مختلف گردآوری شده بودند، ۲۰ مطالعه که از نظر روش‌شناسی دقیق‌ترین استانداردها را رعایت کرده بودند، هیچ مدرکی دال بر ارتباط بین واکسن‌ها و اوتیسم نیافتند. همچنین، تمامی پنج فراتحلیل (Meta-analysis) موجود در این بازه زمانی که داده‌های گسترده‌ای را خلاصه کرده بودند، بر عدم وجود رابطه علّی صحه گذاشتند.

کالبدشکافی مطالعات دارای سوگیری و گروه تحقیقاتی گایر

یکی از نکات برجسته در گزارش ۲۰۲۵، شناسایی و تحلیل ۱۱ مطالعه‌ای بود که برخلاف جریان اصلی علم، مدعی وجود ارتباط بین واکسن و اوتیسم شده بودند. بررسی‌های دقیق GACVS فاش کرد که ۹ مورد از این ۱۱ مطالعه توسط یک گروه تحقیقاتی واحد در ایالات متحده (گروه گایر: Geier et al.) انجام شده است. این مطالعات به دلیل مشکلات متدولوژیک متعدد و قابل توجه، از جمله تعریف نادقیق گروه‌های کنترل و توصیف ناقص محدودیت‌های تحقیق، در رده «شواهد با کیفیت بسیار پایین» و «خطر سوگیری بحرانی» طبقه‌بندی شدند.

گروه گایر (شامل Geier DA، Kern JK و Geier MR) در مطالعات خود از سوابق داده‌های بیش از ۲۸۵ هزار کودک آمریکایی استفاده کرده بودند، اما تحلیل‌گران سازمان جهانی بهداشت دریافتند که این داده‌ها به شکل نامتوازنی دست‌چین شده و فاقد دقت لازم برای نتیجه‌گیری علمی هستند. این افشاگری نشان می‌دهد که چگونه انتشارات علمی پراکنده و ضعیف می‌توانند توسط جریان‌های ضد واکسن برای ایجاد هراس عمومی مورد سوءاستفاده قرار گیرند، در حالی که در محیط‌های آکادمیک فاقد اعتبار تلقی می‌شوند.

ایمنی بیولوژیک و فارماکوکینتیک ادجوانت‌های آلومینیومی

آلومینیوم به عنوان یک ادجوانت (تقویت‌کننده) از سال ۱۹۳۲ در واکسن‌ها استفاده می‌شود تا پاسخ ایمنی بدن را نسبت به آنتی‌ژن‌های خالص افزایش دهد. ادجوانت‌های مبتنی بر نمک آلومینیوم با تحریک سیستم ایمنی ذاتی، باعث می‌شوند که دوزهای کمتری از واکسن برای ایجاد مصونیت پایدار مورد نیاز باشد. با وجود سابقه طولانی ایمنی، این ماده همواره هدف ادعاهای تایید نشده در مورد سمیت عصبی بوده است.

تحلیل جدید GACVS شواهد حاصل از ۱۰ کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی شده و هفت مطالعه کوهورت بزرگ را بررسی کرد و هیچ ارتباطی بین واکسن‌های دارای ادجوانت آلومینیوم و بیماری‌های مزمن یا سیستمیک پیدا نکرد. شواهد فارماکوکینتیک نشان می‌دهد که آلومینیوم تزریق شده از طریق واکسن به آرامی جذب شده و به طور موثری توسط کلیه‌ها دفع می‌شود و سهم بسیار ناچیزی در افزایش سطح آلومینیوم خون دارد. در واقع، نوزادان در طول زندگی روزمره خود، از طریق شیر مادر، شیر خشک و حتی هوا، مقادیر بسیار بیشتری آلومینیوم نسبت به آنچه در واکسن‌ها وجود دارد، دریافت می‌کنند.

مدل‌های فارماکوکینتیک تایید شده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نشان می‌دهند که بار آلومینیوم در بدن نوزادان پس از تزریق واکسن، هرگز از آستانه‌های رگولاتوری ایمن فراتر نمی‌رود، حتی در نوزادانی که با وزن کم متولد شده‌اند. این داده‌ها ادعاهای مربوط به «انباشت سمی» آلومینیوم را که در مطالعات اکولوژیک ضعیف مطرح می‌شود، به طور کامل رد می‌کنند.

مطالعه ثبت ملی دانمارک (۲۰۲۵): تیر خلاص به فرضیه ارتباط واکسن و اوتیسم

یکی از قدرتمندترین شواهدی که در نشست نوامبر ۲۰۲۵ مورد استناد قرار گرفت، مطالعه‌ای وسیع و بی‌سابقه بود که بر روی داده‌های ثبت ملی کودکان متولد شده در دانمارک بین سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۸ انجام شد. این مطالعه که توسط مؤسسه سرم استاتنز (SSI) انجام و در ژوئیه ۲۰۲۵ در مجله معتبر Annals of Internal Medicine منتشر شد، بزرگترین مطالعه در نوع خود برای بررسی اثرات بلندمدت آلومینیوم موجود در واکسن‌ها به شمار می‌رود.

این تحقیق کوهورت، ۱,۲۲۴,۱۷۶ کودک را تا سنین نوجوانی و بزرگسالی (تا پایان سال ۲۰۲۰) دنبال کرد تا ارتباط بین مواجهه تجمعی با آلومینیوم در ۲۴ ماه اول زندگی و بروز ۵۰ نوع اختلال مزمن مختلف را بسنجد. این ۵۰ اختلال در سه دسته اصلی طبقه‌بندی شدند: ۱. اختلالات خودایمنی، ۲. اختلالات آتوپیک یا آلرژیک، ۳. اختلالات عصبی-تکاملی.

نکته قابل توجه در این نتایج، نسبت خطر کمتر از ۱.۰ برای اختلالات عصبی-تکاملی است. این موضوع نشان می‌دهد که نه‌تنها هیچ افزایشی در بروز اوتیسم (ASD) مشاهده نشده، بلکه داده‌ها به طور قطع هرگونه اثر مخرب واکسن بر رشد مغزی را رد می‌کنند.

بازخوانی نتایج تاریخی و تداوم اجماع علمی (۲۰۰۲ تا ۲۰۲۵)

واکسیناسیون: دستاوردی بشری برای نجات ۱۵۴ میلیون زندگی

سازمان جهانی بهداشت در بیانیه ۲۰۲۵ خود، مقامات ملی را فراخوانده است تا سیاست‌های خود را بر پایه قوی‌ترین شواهد علمی بنا کنند. واکسیناسیون به عنوان یکی از مؤثرترین مداخلات بهداشت عمومی در تاریخ شناخته می‌شود. یک مطالعه مدلسازی برجسته که در سال ۲۰۲۴ در مجله The Lancet منتشر شد، نشان داد که برنامه‌های ایمن‌سازی جهانی در ۵۰ سال گذشته (۱۹۷۴ تا ۲۰۲۴) جان دست‌کم ۱۵۴ میلیون نفر را نجات داده‌اند.

تحلیل اقتصادی و اجتماعی تردید در واکسیناسیون

نتیجه‌گیری

بازنگری سیستماتیک سال ۲۰۲۵ توسط کمیته جهانی ایمنی واکسن (GACVS) یک نقطه عطف در دفاع از تمامیت علمی برنامه‌های ایمن‌سازی است. بررسی ۳۱ مطالعه جدید در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، در کنار تحلیل داده‌های ۱.۲ میلیون کودک دانمارکی، هیچ شواهد معتبری مبنی بر ارتباط واکسن‌های حاوی تیومرسال یا آلومینیوم با اختلال طیف اوتیسم نیافت.

این گزارش مؤکداً بیان می‌دارد که واکسیناسیون دوران کودکی، با نجات جان بیش از ۱۵۴ میلیون نفر در نیم قرن اخیر، بزرگترین دستاورد بهداشت عمومی بشر است. نادیده گرفتن این شواهد و بازگشت به فرضیات ابطال شده، نه تنها به معنای پشت کردن به علم، بلکه به خطر انداختن جان نسل‌های آینده در برابر بیماری‌های کشنده و ناتوان‌کننده است.